- २०८२ पौष २१ सोमबार
काठमाडौँ । स्पेस एक्सको इन्टरनेट सेवा, स्टारलिंक, अन्तरिक्षमा आफ्नो स्थान परिवर्तन गर्ने तयारीमा छ ।
२०२६ को अवधिमा, कम्पनीले पृथ्वीभन्दा लगभग ५५० किलोमिटर (३४२ माइल) माथि परिक्रमा गर्ने आफ्ना हजारौं उपग्रहहरूको उचाइ घटाउने बताइएको छ । तिनीहरूलाई लगभग ४८० किलोमिटर (२९८ माइल) को सुरक्षित उचाइमा तैनाथ गरिनेछ । स्पेसएक्सका इन्जिनियरिङका उपाध्यक्ष माइकल निकोल्सले सम्पूर्ण प्रक्रिया २०२६ भित्र पूरा हुने बताएका छन् ।
अन्तरिक्ष अब पहिले जस्तो स्वतन्त्र छैन । विश्वभरका कम्पनीहरू र सरकारहरूले इन्टरनेट, सञ्चार र निगरानीका लागि निरन्तर उपग्रहहरू प्रक्षेपण गरिरहेका छन् । यसले कम पृथ्वीको कक्षमा उल्लेखनीय ट्राफिक निम्त्याएको छ । हालै, डिसेम्बर २०२५ मा, प्राविधिक खराबीका कारण स्टारलिंक उपग्रह विस्फोट भयो, जसले गर्दा अन्तरिक्षमा फोहोर फैलियो । यो घटनाले अन्तरिक्ष सुरक्षाको बारेमा चिन्ताहरू थप बढाएको छ । आजसम्म, स्टारलिंकले मात्र लगभग १० हजार उपग्रहहरू तैनाथ गरेको छ ।
कम्पनीले कम उचाइमा उपग्रहहरू राख्नाले टक्करको जोखिम कम हुने बताएको छ, किनकि त्यहाँ तुलनात्मक रूपमा कम मात्रामा भग्नावशेष र ५०० किलोमिटरभन्दा कम उपग्रहहरू हुन्छन् । यसबाहेक, जब उपग्रहहरू आफ्नो सेवा जीवनमा पुग्छन्, तिनीहरू वायुमण्डलीय घर्षणको कारणले छिटो जल्नेछन् र वर्षौंसम्म कक्षामा निष्क्रिय रहने छैनन् ।
डिसेम्बरमा, स्टारलिङ्कले यसको एउटा उपग्रहले कक्षभित्र विस्फोट भएको थियो । यो घटना लगभग २६० माइलको उचाइमा भएको थियो र यसलाई दुर्लभ प्राविधिक दुर्घटनाको रूपमा वर्णन गरिएको थियो । हालैका वर्षहरूमा, तल्लो पृथ्वी कक्षमा सञ्चालन हुने अन्तरिक्षयानको संख्यामा तीव्र वृद्धि भएको छ । तल्लो पृथ्वी कक्ष व्यावसायिक गतिविधिको केन्द्र बनेको छ, विशेष गरी उपग्रह इन्टरनेट सेवाहरूको कारण ।
स्पेसएक्स, रकेट-मात्र प्रक्षेपणकर्ता, अब विश्वको सबैभन्दा ठूलो उपग्रह अपरेटर बनेको छ । कम्पनीले विश्वव्यापी रूपमा उच्च-गतिको इन्टरनेट पहुँच प्रदान गर्ने लक्ष्य राखेको छ, तर अन्तरिक्ष सुरक्षा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ । नियामक र वैज्ञानिकहरूले चेतावनी दिएका छन्, यदि भीडभाड बढ्दै गयो भने, भविष्यका अन्तरिक्ष सञ्चालनहरू अत्यन्तै कठिन हुनेछन् । स्टारलिङ्कको यो नयाँ पहललाई अन्तरिक्ष सफा राख्ने दिशामा एक प्रमुख पहल मानिन्छ ।
