- २०८३ असोज ३ शनिबार
काठमाडौँ । २०औँ संस्करणको एशियाली खेलकुद जापानको आइची–नागोयामा आजदेखि औपचारिक रुपमा शुरु हुदैछ । अक्टोबर ४ सम्म आयोजना हुने एशियाली खेलकुद एसियाको सबैभन्दा ठूलो बहुखेलकुद प्रतियोगिताका रूपमा रहेको छ ।
यस संस्करणमा एसियाली ओलम्पिक परिषद्का ४५ सदस्य राष्ट्र तथा क्षेत्र सहभागी हुँदैछन् । प्रतियोगितामा ११ हजारभन्दा बढी खेलाडी र ६ हजार अधिकारीसहित १७ हजारभन्दा बढी सहभागी रहने अपेक्षा गरिएको छ । यसपटक ४३ खेलका ७१ विधामा कुल ४६९ स्वर्ण पदकका लागि प्रतिस्पर्धा हुनेछ । विभिन्न खेलका १ हजार ४०७ पदक वितरण गरिनेछ ।
यस संस्करणमा मिश्रित मार्सल आर्ट्स पहिलोपटक एशियाली खेलकुदमा समावेश गरिएको छ । साथै प्याडल र टेकबललाई पनि पहिलोपटक समावेश गरिएको छ । भर्चुअल तेक्वान्दो पनि यसपटकको नयाँ आकर्षण बनेको छ । विद्युतीय खेल र ब्रेकिङले समेत प्रतियोगितामा निरन्तरता पाएका छन् । स्वतन्त्र शैलीको बीएमएक्सलगायतका विधाले पनि प्रतियोगितालाई थप विविध बनाएका छन् । क्रिकेटलाई पनि यस संस्करणमा निरन्तरता दिइएको छ । क्रिकेटतर्फ महिला र पुरुष दुवैको टी–२० प्रतियोगिता हुनेछ ।
एशियाली खेलकुदको इतिहास दोस्रो विश्वयुद्धपछि सुरु भएको हो। एसियाली देशबीच युद्धका कारण कमजोर बनेको सम्बन्धलाई खेलकुदमार्फत पुनः मजबुत बनाउने उद्देश्यले यस प्रतियोगिताको अवधारणा अघि बढाइएको थियो । पहिलो एशियाली खेलकुद सन् १९५१ मार्च ४ देखि ११ सम्म भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजना भएको थियो । पहिलो संस्करणमा जापानसहित ११ देशका ४८९ खेलाडी सहभागी भएका थिए । त्यसबेला एथलेटिक्स, पौडी, फुटबल, भारोत्तोलन, साइकल र बास्केटबलसहित सीमित खेलमा प्रतिस्पर्धा भएको थियो ।
सन् १९४९ मा नयाँदिल्लीमा एशियाली खेलकुद महासंघ गठन भएपछि नियमित रूपमा प्रतियोगिता आयोजना गर्ने आधार तयार भएको थियो । दोस्रो संस्करण सन् १९५४ मा फिलिपिन्सको मनिलामा आयोजना भयो। त्यसपछि सामान्यतः प्रत्येक चार वर्षमा एशियाली खेलकुद आयोजना हुँदै आएको छ । सन् १९८१ मा एशियाली खेलकुद महासंघको नाम परिवर्तन गरी एशियाली ओलम्पिक परिषद् बनाउने निर्णय भएको थियो। त्यसपछि यही संस्थाले एशियाली खेलकुदको आयोजना र व्यवस्थापन गर्दै आएको छ ।
आइची–नागोया जापानमा आयोजना हुने एशियाली खेलकुदको तेस्रो संस्करण हो । जापानले यसअघि सन् १९५८ मा टोकियो र सन् १९९४ मा हिरोसिमामा एशियाली खेलकुद आयोजना गरेको थियो ।
नेपालको सहभागिता:
प्रतियोगितामा नेपालबाट २२ खेलमा ८० पुरुष र ५६ महिला गरी १३६ खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । नेपालबाट प्रतियोगितामा २११ सदस्यीय टोली सहभागी हुँदैछ । टोलीमा २९ प्रशिक्षक, १७ व्यवस्थापक तथा खेल प्राविधिक, मेडिकल टोलीका ६ सदस्य, चार पत्रकार तथा विशिष्ट अतिथिसहित सेभ द मिसन, डेपुटी सेभ द मिसन र अन्य अधिकारी सहभागी हुनेछन् ।
नेपालले सन् १९५१ मा भारतमा भएको पहिलो एसियाली खेलकुददेखि सहभागिता जनाउँदै आएको छ । पहिलो संस्करणमा एथलेटिक्सतर्फ नौ सदस्यीय टोली सहभागी भएको नेपालले यसपटक २१ खेलमा प्रतिस्पर्धा गर्ने भएको छ । यसपटक कबड्डीमा सबैभन्दा बढी २४ खेलाडी सहभागी हुनेछन् । क्रिकेटमा १५, भलिबलमा १२, उसुमा १०, करातेमा आठ, बक्सिङमा सात तथा जुडो, एथलेटिक्स, टेबलटेनिस र कुस्तीमा समान ६–६ खेलाडी सहभागी हुनेछन् ।
नेपालले एसियाली खेलकुदमा पहिलो पदक सन् १९८६ मा दक्षिण कोरियाको सोलमा भएको १०औँ संस्करणमा जितेको थियो । त्यसयता नेपाल एसियाली खेलकुदबाट पदकविहीन भएर फर्किएको छैन । नेपालले अहिलेसम्म एशियन गेम्समा १० खेलमा ३ रजत र २३ काश्य गरि कुल २६ पटक जितेको छ । तर नेपालले एशियन खेलकुदमा अहिलेसम्म स्वर्ण पदक भने जित्न सकेको छैन ।
कुन खेलमा कति खेलाडी ?
नेपालले टिम खेलतर्फ कबड्डी, महिला भलिबल र पुरुष क्रिकेटमा सहभागिता जनाउनेछ भने बाँकी १९ वटा व्यक्तिगत खेल रहेका छन् । टिम खेलमध्ये कबड्डीका पुरुष र महिला दुवै टोली गरी सर्वाधिक २४ जना खेलाडी सहभागी हुनेछन् ।
यस्तै पुरुष क्रिकेट टोलीमा १५ र महिला भलिबल टोलीमा १२ खेलाडी समावेश छन्। व्यक्तिगत खेलतर्फ उसुबाट सर्वाधिक ११ खेलाडी रहनेछन् भने डान्स स्पोर्टमा १ जना मात्रै खेलाडी छन् ।
नेपालले आर्चरी (२), एथलेटिक्स (६), ब्याडमिन्टन (४), बक्सिङ (७), साइक्लिङ (२), गल्फ (४), जुडो (६), कराते (८), सफ्ट टेनिस (४), स्क्वास (२), पौडी (५), टेबलटेनिस (६), टेनिस (५) र कुस्ती (६) मा पुरुष र महिला दुवैतर्फ प्रतिस्पर्धा गराउनेछ । त्यसैगरी, क्यानोइ स्लालोम (२), स्केटबोर्ड (२) र तेक्वान्दो (२) मा भने पुरुष खेलाडीको मात्र सहभागिता रहनेछ ।
यसअघि सन् २०२३ मा चीनको हाङझावमा सम्पन्न १९औँ एसियाडमा नेपालबाट २९ खेलमा २५३ खेलाडी (१२६ पुरुष र १२७ महिला) सहभागी भएका थिए। उक्त संस्करणमा नेपालले करातेकी एरिका गुरुङको ऐतिहासिक रजत र महिला कबड्डी टोलीको कांस्य गरी दुई पदक जितेको थियो ।
