- २०८३ कार्तिक ७ शुक्रबार
काठमाडौं । फेसबुक र इन्स्टाग्रामको मातृ कम्पनी मेटालाई अमेरिकाको न्यु मेक्सिको राज्यको अदालतले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरणको गोपनीयता र सुरक्षासम्बन्धी मुद्दामा २५ अर्ब अमेरिकी डलर जरिवाना तिर्न आदेश दिएको छ ।
यो मुद्दा प्रयोगकर्ताको विवरण प्रयोग गर्ने तरिका र कम्पनीले आफ्ना नीतिबारे दिएको जानकारीसँग सम्बन्धित छ ।
रोयटर्सका अनुसार बुधबार जरिवानाको रकम निर्धारण गरिएको छ । यसअघि सेप्टेम्बरमा सान्ता फेको न्यायपीठले मेटा र त्यसका अधिकारीले दिएका २९ वटा भनाइको समीक्षा गरेको थियो । तीमध्ये २६ वटा भनाइ भ्रामक रहेको र राज्यको उपभोक्ता संरक्षण कानुन उल्लङ्घन भएको निष्कर्ष निकालिएको थियो ।
न्यु मेक्सिको प्रशासनले मेटाले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरणमा पहुँच, हानिकारक सामग्री र कम्पनीका नीतिबारे सही जानकारी नदिएको आरोप लगाएको थियो। न्यायपीठले यी भनाइसँग सम्बन्धित ४ करोड ३० लाखभन्दा बढी कानुनी उल्लङ्घन भएको ठहर गरेको थियो। राज्यको कानुनअनुसार प्रत्येक उल्लङ्घनमा अधिकतम ५ हजार डलर जरिवाना हुन सक्ने भएकाले कुल रकम २१९ अर्ब डलरभन्दा बढी पुग्न सक्ने भए पनि न्यायाधीशले त्यसलाई घटाएर २५ अर्ब डलर कायम गरेका हुन् । जरिवाना समयमै नतिरे बाँकी रकममा वार्षिक १५ प्रतिशत ब्याज लाग्ने आदेशमा उल्लेख छ ।
यस मुद्दामा न्यु मेक्सिकोका वकिलहरूले ३५ देखि ४० अर्ब डलरसम्म जरिवाना मागेका थिए । मेटाले भने जरिवाना अधिकतम ३ अर्ब ४५ करोड डलरमा सीमित गर्न अदालतसँग आग्रह गरेको थियो । अत्यधिक जरिवानाले अन्य कम्पनीलाई न्यु मेक्सिकोमा व्यवसाय गर्न निरुत्साहित गर्न सक्ने मेटाको तर्क थियो । कम्पनीले आफूले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरण बिक्री नगर्ने र राज्यले प्रयोगकर्ता वास्तवमै भ्रममा परेको प्रमाणित गर्न नसकेको दाबीसमेत गरेको थियो ।
न्यु मेक्सिकोका महान्यायाधिवक्ता राउल टोरेजले जरिवानाबाट प्राप्त रकम राज्यका विद्यालयमा खर्च गरिने बताएका छन् । फैसलाबारे मेटाले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया नदिएको समाचारमा उल्लेख छ ।
यो मुद्दा सन् २०१८ मा सार्वजनिक भएको क्याम्ब्रिज एनालिटिका प्रकरणसँग जोडिएको छ । त्यतिबेला बेलायती कम्पनी क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले तेस्रो पक्षको अनुप्रयोगमार्फत करिब ८ करोड ७० लाख फेसबुक प्रयोगकर्ताको विवरण उनीहरूको सहमतिबिना सङ्कलन गरेको आरोप लागेको थियो । उक्त कम्पनीले सन् २०१६ को अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा डोनाल्ड ट्रम्पको चुनावी अभियानका लागि पनि काम गरेको थियो । घटनापछि सामाजिक सञ्जाल कम्पनीले प्रयोगकर्ताको विवरण कसरी सङ्कलन र प्रयोग गर्छन् भन्ने विषयमा विश्वव्यापी बहस चर्किएको थियो ।
न्यु मेक्सिकोका तत्कालीन महान्यायाधिवक्ता हेक्टर बाल्डेरासले सन् २०२१ मा मेटाविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका थिए। यसअघि पनि कम्पनीले प्रयोगकर्ताको गोपनीयता, उपभोक्ता संरक्षण र बालबालिकाको अनलाइन सुरक्षासम्बन्धी विषयमा विभिन्न कानुनी कारबाही सामना गर्दै आएको छ ।
सन् २०१९ मा अमेरिकी सङ्घीय व्यापार आयोगले क्याम्ब्रिज एनालिटिका प्रकरणसँग सम्बन्धित गोपनीयता उल्लङ्घनमा मेटामाथि ५ अर्ब डलर जरिवाना गरेको थियो । उक्त समयसम्म कुनै प्रविधि कम्पनीमाथि गोपनीयता उल्लङ्घनका लागि लगाइएको यो सबैभन्दा ठूलो जरिवानामध्ये एक थियो ।
सन् २०२३ मा युरोपेली सङ्घको आयरल्यान्डस्थित तथ्याङ्क संरक्षण आयोगले युरोपेली प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरण अमेरिकामा स्थानान्तरण गरेको विषयमा फेसबुकमाथि १ अर्ब ३० करोड डलर जरिवाना गरेको थियो। यो युरोपेली सङ्घको सामान्य तथ्याङ्क संरक्षण नियमअन्तर्गत लगाइएका ठूला जरिवानामध्ये एक थियो ।
सन् २०२४ मा अमेरिकाको टेक्सास राज्यमा अनुहार पहिचानसम्बन्धी विवरण प्रयोग गरेको मुद्दामा मेटाले १ अर्ब ४० करोड डलर तिर्ने सम्झौता गरेको थियो । फेसबुकले प्रयोगकर्ताको सहमतिबिना तस्बिरमा आधारित अनुहार पहिचान विवरण सङ्कलन गरेको आरोपमा उक्त मुद्दा दायर गरिएको थियो ।
युरोपमा पनि मेटाका विभिन्न सेवामाथि जरिवाना लगाइएको छ । सन् २०२१ मा ह्वाट्सएपले फेसबुकसँग प्रयोगकर्ताको विवरण कसरी बाँड्छ भन्नेबारे पर्याप्त जानकारी नदिएको भन्दै २२ करोड ५० लाख युरो जरिवाना गरिएको थियो । सन् २०२२ मा फेसबुक र इन्स्टाग्राममा वैध सहमतिबिना प्रयोगकर्ताको रुचिअनुसारका विज्ञापन देखाएको विषयमा ३९ करोड युरो जरिवाना गरिएको थियो ।
यसै वर्ष मार्चमा न्यु मेक्सिकोको अर्को मुद्दामा युवापुस्ताको सुरक्षासम्बन्धी विषयमा मेटालाई ३७ करोड ५० लाख डलर क्षतिपूर्ति तिर्न आदेश दिइएको थियो । त्यसपछि न्यायाधीशले किशोरकिशोरीको मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी कोषमा ५६ करोड ७० लाख डलर उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएको समाचारमा उल्लेख छ । मेटाले उक्त निर्णयविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने बताएको थियो ।
न्यु मेक्सिकोको पछिल्लो निर्णयले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरणको सुरक्षा, पारदर्शिता र अनलाइन सुरक्षासम्बन्धी विषयमा सामाजिक सञ्जाल कम्पनीमाथि कानुनी निगरानी बढिरहेको देखाएको छ । यद्यपि, पछिल्लो जरिवानाविरुद्ध मेटाले पुनरावेदन गरेको छ वा छैन भन्नेबारे उपलब्ध विवरणमा स्पष्ट जानकारी छैन ।
