स्पेसएक्सको घाटा अनुमानभन्दा कम

काठमाडौँ । सार्वजनिक कम्पनी बनेपछि पहिलो पटक सार्वजनिक गरिएको त्रैमासिक वित्तीय प्रतिवेदनमा एलन मस्कको कम्पनी स्पेसएक्सले वित्तीय विश्लेषकहरूको अनुमानभन्दा निकै कम घाटा व्यहोरेको जनाएको छ ।

कम्पनीले जुनसम्मको तीन महिनामा ५४ करोड १० लाख अमेरिकी डलर अर्थात् प्रतिशेयर ९ सेन्ट घाटा व्यहोरेको छ, जुन विश्लेषकहरूको अनुमानको आधाभन्दा पनि कम हो । यस अवधिमा कम्पनीको आम्दानी भने वार्षिक आधारमा ९० प्रतिशतभन्दा बढी बढेर ७ अर्ब ८० करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ । यससँगै कम्पनीले विशेषगरी कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी क्षेत्रमा लगानी उल्लेखनीय रूपमा बढाएको जनाएको छ ।

स्पेसएक्सको सबैभन्दा ठूलो आम्दानीको स्रोत यस अवधिमा स्टारलिङ्क उपग्रह सञ्चार सेवा बनेको छ । स्टारलिङ्कका ग्राहक संख्या दोब्बर भएर १ करोड २० लाख पुगेपछि यस व्यवसायको आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा ६६ प्रतिशतले वृद्धि भएको कम्पनीले जनाएको छ । मस्कले भविष्यमा स्टारलिङ्कले विश्वको अधिकांश इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराउन सक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन् ।

प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि नियमित कारोबारका क्रममा स्पेसएक्सको शेयर मूल्य करिब ९ प्रतिशतले बढेको थियो । यद्यपि त्यसपछि भएको कारोबारमा अधिकांश वृद्धि गुमाएको छ । कम्पनीको शेयर मूल्य प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासनपछि पुगेको उच्च बिन्दुभन्दा अहिले करिब आधाले घटिसकेको छ । सार्वजनिक निष्कासनका बेला मस्क केही समयका लागि विश्वकै पहिलो एक ट्रिलियन अमेरिकी डलर सम्पत्तिका धनी बनेका थिए ।

लगानीकर्ताहरू भने कम्पनीको भविष्यलाई लिएर अझै सतर्क छन् । मस्कले अन्तरिक्ष यात्रा र कम्पनीको कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित संवाद प्रणाली ‘ग्रोक’को सम्भावनाबारे अत्यधिक आशावादी अनुमान प्रस्तुत गरेको भन्दै केही लगानीकर्ताले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । साथै यसै साताको अन्त्यदेखि कम्पनीका भित्री लगानीकर्तालाई शेयर बिक्री गर्न अनुमति दिइने भएकाले बजारमा थप उतारचढाव आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ । त्यसअन्तर्गत ९० करोडभन्दा बढी शेयर कारोबारका लागि खुला हुनेछन्, जसले बजारमा उपलब्ध शेयरको संख्या दोब्बरभन्दा बढी बनाउनेछ ।

कम्पनीको पूर्वाधार तथा अनुसन्धान-विकासमा भएको तीव्र खर्च वृद्धि पनि लगानीकर्ताको अर्को चासो बनेको छ । यस्तो खर्च एक वर्षअघि ३ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा कम रहेकोमा अहिले बढेर १८ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ । कम्पनीका प्रमुख वित्तीय अधिकृत ब्रेट जोन्सनले आगामी दुई त्रैमासिकसम्म पनि पूँजीगत खर्च यही स्तरमा रहने अपेक्षा गरिएको बताएका छन् । मस्कले भने यही लगानीले कम्पनीको विस्तारलाई गति दिने दाबी गर्दै वार्षिक १ ट्रिलियन अमेरिकी डलर आम्दानी गर्ने लक्ष्य सन् २०३१ भन्दा एक वर्षअघि अर्थात् सन् २०३० मै हासिल गर्न सकिने बताएका छन् ।

यसबीच, स्पेसएक्सले विशाल ‘स्टारशिप’ रकेटको विकासलाई पनि निरन्तर अघि बढाइरहेको छ । हालैको परीक्षणमा स्टारशिपले सफलतापूर्वक उपग्रह अन्तरिक्षमा स्थापित गरेको थियो । मस्कका अनुसार यसै महिनाको अन्त्यसम्म रकेट र यसको बुस्टरलाई अवतरणका क्रममा यान्त्रिक बाहुको सहायताले समातेर पुनः प्रयोग गर्न सकिने क्षमताको परीक्षण गरिनेछ । अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले यही स्टारशिपमार्फत निकट भविष्यमा पुनः मानवलाई चन्द्रमामा पठाउने योजना बनाएको छ । स्पेसएक्सकी अध्यक्ष ग्विन सटवेलले सन् २०२८ भित्र मानवलाई चन्द्रमामा अवतरण गराउने लक्ष्य रहेको बताएकी छन् । साथै स्पेसएक्सले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’को सञ्चालन पनि गरिरहेको छ ।