अमेरिका-इरान तनाव बढेपछि कच्चा तेलको मूल्य ११ प्रतिशतले उकालो

काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव थप चर्किएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य सोमबार करिब ११ प्रतिशतले बढ्दै प्रतिब्यारेल ८३. ३१ अमेरिकी डलर पुगेको छ । यो वृद्धि फेब्रुअरी अन्त्यदेखि सुरु भएको अमेरिका-इरान द्वन्द्वयताकै सबैभन्दा तीव्र दैनिक वृद्धिमध्ये एक मानिएको छ । मंगलबार बिहान भने ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ८४.१५ डलर पुगेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाले इरानमा थप हवाई आक्रमण गर्नुका साथै होर्मुज जलडमरूमध्यमा नियन्त्रण बढाउने योजना सार्वजनिक गरेपछि तेलको मूल्यमा तीव्र उछाल आएको हो । बजारको प्राविधिक सूचकले पनि मूल्य अझै माथि जाने सम्भावना देखाएको छ ।

अमेरिकी सेनाले गत सप्ताहन्त इरानका सयौँ लक्ष्यमा आक्रमण गरेको थियो । त्यसपछि आइतबार पनि थप दर्जनौँ स्थानमा आक्रमण गरिएको अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्डले जनाएको छ । ती आक्रमणको उद्देश्य होर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजमाथि आक्रमण गर्ने इरानको क्षमता कमजोर बनाउनु रहेको अमेरिकी पक्षको भनाइ छ ।

यसको जवाफमा इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गरेको जनाएको छ । साथै इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः बन्द गरिएको घोषणा गर्दै आफूले तोकेका मार्गबाहेक अन्य बाटोबाट जहाज सञ्चालन नगर्न चेतावनी दिएको छ ।

यसैबीच अमेरिकाले होर्मुज जलडमरूमध्यमा प्रत्यक्ष नियन्त्रण कायम गर्ने योजना अघि बढाएको बताइएको छ । विश्वको करिब पाँचमध्ये एक हिस्सा कच्चा तेल यही समुद्री मार्गबाट ओसारपसार हुने भएकाले यसको प्रभाव विश्व ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष पर्ने देखिएको छ । जहाज आवागमनसम्बन्धी तथ्यांकले पनि तनावका कारण आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएको देखाएको छ । युद्धअघि दैनिक करिब १३० जहाज ओहोरदोहोर गर्ने उक्त जलडमरूमध्यबाट आइतबार १२ घण्टाको अवधिमा केवल नौवटा जहाज मात्र आवतजावत गरेका थिए ।

यता विश्व शेयर बजारमा भने मिश्रित प्रभाव देखिएको छ । जापानको शेयर बजार तीन सातामा ८२ खर्ब येन बराबरको मूल्य गुमाइसकेको छ भने सोमबार निक्केई सूचक करिब दुई प्रतिशतले घट्यो । दक्षिण कोरियाको शेयर बजार पनि निरन्तर दबाबमा रहेको छ । विपरीत रूपमा तेल बजार भने बढ्दो भू–राजनीतिक जोखिमबाट सबैभन्दा बढी लाभान्वित भएको छ ।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार प्राविधिक संकेतहरूले पनि ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्यमा अझै सुधारको सम्भावना देखाएका छन् । मूल्य वृद्धिको गति मापन गर्ने सूचक अहिले सकारात्मक अवस्थामा पुगेको छ, जसले बजारमा खरिदकर्ताको प्रभाव बलियो रहेको संकेत दिएको छ । विश्लेषणअनुसार यो सूचक पुनः कमजोर नबन्दासम्म तेलको मूल्य बढ्ने क्रम जारी रहने सम्भावना रहेको छ ।