- २०८३ कार्तिक २९ आइतबार
काठमाडौँ । इरानमा हिजाब विरोधी प्रदर्शन भइरहेको छ । लाखौं जनता सडकमा छन् । प्रदर्शनका क्रममा भीडले एक प्रहरी प्रमुखको हत्या गरेको छ । सेप्टेम्बर १६ देखि जारी आन्दोलनमा आइतबारसम्म १३३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।
तर अब सरकारले यो आन्दोलनलाई दबाउन थप कडाई गर्नसक्ने अनुमान गरिएको छ । सहरलाई सुरक्षा बलले घेरेको छ । मानिसहरूलाई एके-४७ र बन्दूकहरूद्वारा गोली हानिएको छ ।
मारिने प्रहरी प्रमुखको नाम कर्नेल अब्दल्लाही रहेको छ । कुर्दिस्तानको मारिभानमा प्रहरीले उनको नेतृत्वमा प्रदर्शनकारीविरुद्ध कारबाही गरिरहेको थियो । मोरल प्रहरीको हिरासतमा कुर्दिश युवती महसा अमिनीको मृत्यु भएपछि इरानमा हिजाब र सरकारविरुद्ध जनताको आक्रोश चर्किएको छ ।
इरानका मानवअधिकार कार्यकर्ताहरूले प्रहरी प्रमुखको मृत्युपछि इरानी सेनाले नरसंहार सुरु गर्न सक्ने डर छ । मानव अधिकार समूह हेनगाभले कुर्द बहुल सबै सहरलाई सुरक्षा बलले घेरेको बताएको छ ।
नर्वेस्थित इरान मानव अधिकार समूहका अनुसार प्रदर्शनमा १३३ प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ । वास्तविक मृत्युको संख्या यो भन्दा बढी हुन सक्छ। मृत्यु हुनेको संख्या बढ्दै गएपछि आन्दोलनकारीको आक्रोश पनि बढ्दै गएको छ ।
इरानका धेरै मिडिया समूहहरूले अहिलेसम्म इरानी सेनाले प्रदर्शनकारीहरूविरुद्ध आफ्नो पूर्ण शक्ति प्रयोग नगरेको बताउँछन् । यदि यस्तो भयो भने, धेरै मानिसहरू मर्नेछन्।
युनिभर्सिटीमा सेनाको निशानामा विद्यार्थी
इरानको राजधानी तेहरान र अन्य सहरमा प्रदर्शन जारी रहेको छ । सबै ठूला विश्वविद्यालयहरूमा पनि विरोध प्रदर्शन जारी छ । इरानको विश्वविद्यालयमा सरकार समर्थक विद्यार्थीहरूको समूह पनि छन् । उनीहरुले आन्दोलनरत विद्यार्थीसँग झडप समेत गरेका छन् ।
तेहरान विश्वविद्यालयलाई भारी सुरक्षा बलहरूले घेरेको थियो । मानव अधिकार समूह फराशगार्ड फाउन्डेसनका अनुसार तेहरानको शरीफ युनिभर्सिटी अफ टेक्नोलोजी (आर्यामाह युनिभर्सिटी) मा विद्यार्थी र सुरक्षाकर्मीबीच झडप भएको हो ।
सुरक्षाकर्मीले विद्यार्थीमाथि पनि गोली चलाएको थियो । यस घटनामा मृत्यु हुने वा घाइते भएकाको संख्या अझै थाहा हुन सकेको छैन ।
जाहेदानमा गुप्तचर प्रमुख मारिए
यसअघि सिस्तान र बलुचिस्तान प्रान्तको राजधानी जाहेदानमा बलुच प्रदर्शनकारीहरूले आईआरजीसीका एक शीर्ष अधिकारीको हत्या गरेका थिए । आइआरजिसीका सिनियर कमाण्डर अलि मोउसाभीलाई प्रदर्शनकारीले गोली हानेका छन् । गोली लागेर घाइते भएका हुन्को मृत्यु भएको तासनिम न्यूज एजेन्सीले उल्लेख गरेको छ ।
१५ वर्षीय सुन्नी मुस्लिम बालुच बालिकाको बलात्कारको विरोधमा बलुच प्रदर्शनकारीहरूले विरोध गरिरहेका थिए । जाहेदानका प्रहरी प्रमुखमाथि बलात्कारको आरोप लागेको छ ।
इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार जाहेदानमा सुरक्षा बलमाथि भएको आक्रमणमा १९ प्रहरी मारिएका छन् । जसमा सिस्तान-बलुचिस्तानका गुप्तचर प्रमुख पनि थिए ।
आन्दोलनकारीमा कुनै डर देखिएन
सुरक्षा बलको दमन र हिंसात्मक दमनका बाबजुद इरानी सहरहरूमा प्रदर्शनकारीहरू ठूलो सङ्ख्यामा सडकमा उत्रिएका छन् । एक सय भन्दा बढी प्रदर्शनकारीको मृत्यु भए पनि प्रदर्शनकारीहरू निडर छन् र इरानी पुलिस र सैन्य बलहरूको सामना गरिरहेका छन् ।
इरानलाई ट्र्याक गर्ने विश्लेषकहरू भन्छन्, यो युवा पुस्ता निडर र परम्परागत धार्मिक रूढीवादबाट मुक्त छ । प्रदर्शनका क्रममा युवाहरू खुलेआम धार्मिक र सामाजिक बन्देजहरू उल्लङ्घन गरिरहेका छन् । युवती र युवतीहरुले हिजाब फुकालेर कपाल समेत काटेका छन् । यो प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ । धेरै सहरमा आन्दोलनकारी महिलाहरुले हिजाब जलाएर विरोध प्रदर्शन गरिरहेका छन् ।
प्रदर्शन किन बढ्दै छ ?
कुर्द क्षेत्रहरूमा हिजाबको विरोधमा प्रदर्शन सुरु भएपछि इरानी सुरक्षा बलहरूले कुर्द शरणार्थीहरूको शिविरमा पनि आक्रमण गरेका छन् । यसबाहेक, आईआरजीसीले कुर्दिस्तान क्षेत्रमा विपक्षी दलहरूलाई पनि निशाना बनाएको छ । आइआरजिसी आक्रमणपछि कुर्दिस्तानका विपक्षी दलहरूले पनि मानिसहरूलाई प्रदर्शनमा सामेल हुन अपील गरेका छन् ।
यो अपील पछि, अधिकांश कुर्द बहुल सहरहरूमा मानिसहरू सडकमा उत्रिए र हिजाब विरुद्धको प्रदर्शन झन् बलियो भयो । जसरी प्रदर्शनकारीको संख्या बढ्दै गइरहेको छ, आइआरजिसीले पनि प्रदर्शनकारीहरूमाथि आक्रमण गरिरहेको छ । यसका कारण कुर्दिस्तान क्षेत्रमा तनाव फैलिएको छ । यस क्षेत्रमा इरान विरोधी भावना पहिलेदेखि नै छ, जसलाई अहिले झन् बढ्दै गएको छ ।
सेप्टेम्बर १६ बाट सुरु भएको इरानमा हिजाब विरुद्धको विरोध प्रदर्शन जारी छ । प्रदर्शनमा महिलासँगै पुरुषको पनि सहभागिता रहेको थियो । अब यो १५ शहरहरूमा फैलिएको छ । प्रहरी र आन्दोलनकारीबीच हिंसात्मक झडप पनि भइरहेको छ । आन्दोलनकारीलाई रोक्न प्रहरीले गोली चलाएको थियो । बिहीबार गोली लागेर तीन प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको थियो । ५ दिनमा मृत्यु हुनेको संख्या ३१ पुगेको छ । सयौं घाइते भएका छन् ।
