• २०८१ श्रावण ५ शनिबार

कस्तो हुदैछ वर्क फ्रम होम ?

kharibot

काठमाडौँ । कोभिड–१९ महामारीको बेला विश्वका करोडौं मानिसले अफिसको काम घरबाट गर्न थालेका थिए । त्यो बेला सामान्य कुरा थियो । तीन वर्षपछि, धेरै ठूला कम्पनीहरू जस्तै गुगल, मेटा र अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो बैंक जेपी मोर्गन चेज एण्ड कम्पनीले 'वर्क फ्रम होम' अवधारणालाई पुनर्विचार गर्न थालेका छन् ।

यी कम्पनीहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई पूरा हप्ता वा हप्ताको केही दिन काममा आउन आग्रह गरिरहेका छन् ।

जोसे मारिया ब्यारेइरो मेक्सिकोको एआईटीएएम विश्वविद्यालयमा वित्तका सहायक प्राध्यापक हुन् । उनले वर्क फ्रम होम रिसर्च प्रोजेक्ट सुरु गरे । यसमा रिमोट काम गर्ने वा घरबाट काम गर्ने बारे जानकारी सङ्कलन भइरहेको छ। कोभिड महामारीको समयमा लकडाउनका कारण मानिसहरु घरबाटै काम गर्न बाध्य भएको उनको भनाइ छ । त्यो अवस्थाले हामीलाई धेरै कार्यालयका कामहरू घरमै बसेर गर्न सकिन्छ भनेर प्रयोग गर्न बाध्य बनायो।

उनी भन्छन्, ‘कोविड महामारी हुनुअघि यस्तो धारणा थियो कि यदि तपाईं घरबाट काम गर्दै हुनुहुन्छ भने, तपाईं आफ्नो व्यवस्थापक वा मालिकको नजरबाट टाढा हुनुहुन्छ । तपाईं कामबाट टाढै हुनुहुन्छ । अफिस आएपछि जति मेहनत र इमान्दारिताका साथ काम गरिरहनुभएको छैन । तर यो धारणा पनि महामारीको समयमा परिवर्तन भयो जब अधिकांश मानिसहरू घरबाट काम गर्न बाध्य भए ।

घरबाट काम गर्ने अनुसन्धानको क्रममा, अमेरिकामा हजारौं मानिसहरूलाई उनीहरूको काम र उनीहरूको परिस्थितिको बारेमा प्रश्न गरिएको थियो ।

यस अनुसन्धानमा घरबाट काम गर्ने सम्बन्धमा ३४ देशमा सर्वेक्षण गरिएको थियो । यसको नतिजाले अमेरिका र बेलायत जस्ता अंग्रेजी बोल्ने देशहरूमा युरोपका अन्य विकसित देशहरूको तुलनामा घरबाट काम गर्ने उच्च स्तर रहेको देखाउँछ ।

एसिया र ल्याटिन अमेरिकी देशहरूमा यो स्तर कम छ । यसको कारण धेरै एसियाली देशहरूले कोभिड महामारीलाई राम्रोसँग नियन्त्रण गरेका छन् । जसका कारण लकडाउनको अवधि धेरै टिक्न सकेन । मानिसहरूलाई घरबाट काम गर्ने बानी कम भयो ।

अमेरिकामा ६० प्रतिशत मानिसले घरबाट काम गर्न सक्दैनन् । किनभने पसल वा कारखानामा काम गर्ने मानिसहरूका लागि यो सम्भव छैन । पसल वा कारखानामा गएर मात्र काम गर्नुपर्छ । तर कतिपयले अफिस गएर आफ्नो केही काम गर्छन् भने कोही घरबाटै काम गर्छन् । यसलाई हाइब्रिड वा मिश्रित काम गर्ने तरिका भनिन्छ । 'अब हाइब्रिड कार्य मोडेल काम गर्ने प्रमुख तरिका हो,'  जोस ब्यारेइरो भन्छन् । करिब ३० प्रतिशतले हाइब्रिड मोडलमा मात्र काम गर्छन् ।

'कुल कर्मचारीको थोरै भागले मात्र टाढाको काम अर्थात् घरबाट काम गर्ने गर्दछ । विशेष गरी यस्ता व्यवसायका व्यक्तिहरू जसको काम घरबाट पनि गर्न सकिन्छ । उदाहरणका लागि, धेरै आईटी समर्थन कर्मचारीहरू घरबाट काम गरिरहेका छन् ।

जोस ब्यारेरोको सर्वेक्षणमा भाग लिने अधिकांश मानिसहरू घरबाट काम गर्न चाहन्छन् । यसका धेरै कारण छन् । एउटा भनेको घरबाट काम गर्दा अफिस जाने र जाने समय र खर्चको बचत हुन्छ । काम सहज रुपमा गर्न सकिनेछ । कम्पनीहरू यस बारे त्यति सहज छैनन्, किनकि उनीहरूलाई शंका छ कि कर्मचारीहरूले घरबाट प्रभावकारी रूपमा काम गरिरहेका छैनन् । तर बिस्तारै उनीहरुको मनोवृत्ति पनि बदलिएको छ ।

ब्यारेइरो भन्छन्, कर्मचारीहरू सामान्यतया भन्छन् कि उनीहरू घरमा बसेर राम्रोसँग काम गर्न सक्षम छन् र थप कामहरू पनि गर्न सक्छन् । तर कर्मचारी कार्यालयमा आएर काम गरे बढी काम हुने कम्पनीको भनाइ छ । कोविड महामारीले काम गर्ने नयाँ तरिका देखायो । जसका कारण धेरै ठाउँमा घरबाटै काम गर्नु सामान्य भएको छ । तर यो संसारमा सबै ठाउँमा लागू हुँदैन ।

जापानी कम्पनीका कर्मचारीले कसरी काम गर्छन् ?

डा साओरी सुगेनो युनिभर्सिटी अफ सरेमा कर्पोरेट गभर्नेन्स र इन्टरनेशनल बिजनेसका प्रोफेसर हुन्। उनले जापानमा २० वर्ष बिताएकी छिन् र त्यहाँ काम पनि गरिसकेकी छिन् । जापानको कर्पोरेट कल्चर अन्य देशको भन्दा फरक भएकाले अन्य विकसित देशमा जसरी घरबाट काम गर्ने प्रकृयालाई जापानमा अपनाइयो त्यसरी नरहेको उनी बताउँछिन् ।

उनी भन्छिन्- 'जापानका मानिसहरू आफूले काम गर्ने टोलीसँग गहिरो सम्बन्ध महसुस गर्छन् । त्यहाँ कम्पनीहरू बीचको सहमतिमा निर्णयहरू हुन्छन्। जनता आमनेसामने हुँदा यो काम सहज हुन्छ । त्यसैले मानिसहरु अफिस गएर काम गर्न रुचाउँछन् । साओरी सुगेनो भन्छिन्, जापानमा, कम्पनीहरूमा ढिलो घण्टा काम गर्न र काम सकिएपछि आफ्नो टोलीका कर्मचारीहरू र मालिकहरूसँग पिउने र घुलमिल गर्न बाहिर जानु आवश्यक मानिन्छ। यो जापान को कर्पोरेट संस्कृति को एक हिस्सा हो।

'यो पनि एउटा कारण हो कि मानिसहरू अफिस गएर काम गर्न चाहन्छन् । यो सबै साना र ठूला कम्पनीहरूमा देखिन्छ । यसले कर्मचारीहरूको सामाजिक व्यवहारलाई असर गर्छ। मानिसहरू आफ्नो टोलीको एक हिस्सा बन्न चाहन्छन् । त्यसैले तिनीहरू यसको सट्टामा। घरबाट काम गर्दा, उनी अफिस गएर काम गर्न रुचाउँछन्।

विश्वभर कोरोनाले कहर मच्चाइरहेको बेला पनि जापानमा घरबाट काम गर्नेलाई खासै रुचाइएको थिएन ।  साओरी सुगेनो भन्छिन्, 'महामारीका बेला अन्य देशहरू जस्तै जापानमा लकडाउन कडाइका साथ लागू गरिएको थिएन । सरकारले केही निर्देशन र सुझाव दिएको थियो । एउटा निर्देशन भनेको कम्पनीका ७० प्रतिशत कर्मचारीले घरबाटै काम गर्नुपर्छ । तर यस्तो हुन सकेको छैन ।

'महामारीको समयमा, टोकियोमा ५० प्रतिशत भन्दा कम कर्मचारीहरू घरबाट काम गरिरहेका थिए । यसले जापानीहरू अफिसमा काम गर्न रुचाउने देखाउँछ । मे २०२३ मा जापानले कोविडसँग सम्बन्धित अन्तिम नियन्त्रण पनि हटायो । यसपछि महामारी अघि जस्तै काम सुरु भयो । यसबाट यो पनि स्पष्ट भयो कि अन्य देशको तुलनामा जापानमा घरबाट काम गर्ने अभ्यास निकै कम छ ।

नयाँ पुस्ताका कर्मचारीको मनोवृत्ति अघिल्लो पुस्ताभन्दा फरक हुनसक्ने साओरी सुगेनोको विश्वास छ । उनीहरूले आफ्ना आमाबाबुले जस्तै जीवनको लागि एउटै कम्पनीमा काम गर्ने आकांक्षा गर्नु हुँदैन र काम र व्यक्तिगत जीवन बीच सन्तुलन सिर्जना गर्न काम गर्ने हाइब्रिड मोडेललाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । तर यो हुन १५-२० वर्ष लाग्न सक्छ ।

घरबाट काम गर्दा के जोखिमहरू छन् ?

धेरै कम्पनीहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई बजारमा बस्न घरबाट काम गर्न भनेका छन् । तर रिमोट काम अर्थात कार्यालय बाहिर काम गर्ने सम्बन्धमा धेरै नियम र दिशानिर्देशहरू छन् । यी पालना गर्न महत्त्वपूर्ण छ । उदाहरणका लागि, अनलाइन काम गर्नेहरूलाई तोकिएको समय पछि कम्प्युटर बन्द गरेपछि लग आउट गर्ने अधिकार छ ।

त्यहाँ घरबाट कामको जोखिम पनि छ कि धेरै पटक मानिसहरू ओभरटाइम काम गर्छन् र सधैं अनलाइन मार्फत जडान हुन्छन् । तर अब तिनीहरूसँग विच्छेद गर्ने अधिकार छ । यो फ्रान्स, इटाली, फिलिपिन्स र क्यानडा जस्ता देशहरूमा लागू भइरहेको छ ।

यसको मतलब कामको समय सकिएपछि कर्मचारीले चाहेमा अनलाइन जडान बन्द गर्न सक्नेछन् । उसले कम्पनीको फोनको जवाफ दिन अस्वीकार गर्न सक्छ । उसले तोकिएको समय पछि दिइएको काम गर्न अस्वीकार गर्न पनि सक्छ । यस्तो अवस्थामा कम्पनीले उनीमाथि कुनै अनुशासनात्मक कारबाही गर्न सक्दैन ।

त्यहाँ एक जटिल मुद्दा पनि छ कि धेरै कम्पनीहरूले घरबाट काम गर्ने कर्मचारीहरूको तलब घटाउने पनि सोचिरहेका छन्।

अमेरिकाको वित्तीय क्षेत्रका धेरै कम्पनीहरूले तलब घटाएका छन् । उदाहरणका लागि, यदि तिनीहरूमध्ये एक कर्मचारी दक्षिण क्यारोलिनामा बस्छन्, जहाँ जीवनको लागत न्यूयोर्कको तुलनामा कम छ, तिनीहरू उनीहरूलाई न्यूयोर्क शहरको तुलनामा तलब तिर्न चाहँदैनन् ।

घरबाट काम गर्न सम्बन्धित कानूनको अभाव

प्रश्न यो छ कि घरबाट काम गर्नेहरूको बिजुली, वातानुकूलित र इन्टरनेटको बिल पनि बढेको छ। त्यसका लागि कम्पनीहरूले के गरिरहेका छन् ? यस सम्बन्धमा धेरै नियमहरू छन् अर्थात् घरबाटै काम गर्दा बिजुली वा ग्यासको बिल बढेमा थप खर्च कम्पनीले नै बेहोर्छ । कम्प्युटर, सही प्रकारको कुर्सी, टेबल, बत्ती र काममा प्रयोग हुने उपकरणको खर्च पनि कम्पनीले नै व्यहोर्नुपर्ने हुन्छ ।

कर्मचारीले कुन पोजिसनमा बसेर काम गर्ने र कहिले कामबाट विश्राम लिने र घुम्ने । यो तालिम पनि कम्पनीले दिनुपर्छ । घरबाट काम गर्ने कर्मचारीको संख्या अमेरिका र बेलायतमा सबैभन्दा बढी भए पनि घरबाट काम गर्ने कानुन अझै थोरै छन् ।

नेदरल्याण्ड र स्पेनले यस दिशामा केही कदम चालेका छन् । नेदरल्यान्ड्समा एउटा कानुनको विचार भइरहेको छ । यसमा एक कर्मचारीले आफ्नो कम्पनीबाट घरबाट काम गर्न माग गर्न सक्छन् । कम्पनीले अनुमति नदिए अदालत जान सक्छ । यस्तो अवस्थामा कर्मचारीले कार्यालयको सट्टा घरबाटै काम गरेमा कम्पनीलाई घाटा हुन्छ भन्ने प्रमाणित गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसपछि न्यायाधीशले आफ्नो निर्णय दिन सक्छन् ।

घरबाट काम गर्ने चुनौतीहरू

कोभिड महामारीपछि पनि धेरै मानिसहरु घरबाटै काम गरिरहेका छन् र भिडियो कन्फरेन्सिङमार्फत आफ्ना सहकर्मीसँग भेटघाट गरिरहेका छन् ।  यसले कर्मचारीको मानसिक स्वास्थ्यमा असर पर्ने बताइएको छ । अनुसन्धानले देखाएको छ कि भिडिओ बैठकहरूले आमनेसामने बैठकहरू भन्दा बढी थकान निम्त्याउँछ । कर्मचारीको मानसिक स्वास्थ्य बिग्रन्छ । 

यदि कर्मचारीहरूको मानसिक स्वास्थ्य बिग्रन्छ भने, तिनीहरू कामप्रतिको लगाव गुमाउँछन्, निराश हुन्छन्, बिरामी हुन्छन् र बिदामा जान्छन् । यस्तो अवस्थामा कम्पनीले आफ्नो ठाउँमा अरूबाट काम लिनुपर्ने हुन्छ, जुन महँगो साबित हुन्छ ।

घरबाट काम गर्ने समस्याहरू मध्ये एउटा यो हो कि यसले कर्मचारीहरूको व्यावसायिक जीवन र व्यक्तिगत जीवन बीचको रेखालाई धमिलो पार्छ । अफिसमा काम गर्नुको एउटा फाइदा यो हो कि काम निश्चित समयमा समाप्त हुन्छ र मानिसहरू घर जान्छन् । घरबाट काम गर्दा, यसरी काम गर्न गाह्रो हुन्छ ।

हामीले हाम्रो अनुसन्धानमा पायौं कि टाढाका कामदारहरूले केही दिनचर्या पालना गरेमा यो उपयोगी हुन सक्छ । उदाहरणका लागि, बिहान काम सुरु गर्नु अघि, अफिसको लागि लगाउने लुगा लगाउनुहोस् र बेलुका घरको लुगा लगाउनुहोस् । घरायसी कामको लागि बाहिर निस्कने । अनुसन्धानमा यसले व्यावसायिक जीवन र घरेलु जीवनको बीचमा सीमा जोड्न मद्दत गर्ने देखिएको छ ।

काम गर्ने हाइब्रिड मोडल अर्थात् हप्ताको केही दिन घरबाटै काम गर्ने र बाँकी दिन अफिस जाँदा राम्रो हुने गरेको पाइएको छ । तर अफिसको सट्टा घरबाट काम गर्दा पनि मानिसको करियरमा असर पर्न सक्छ । टाढाका कर्मचारीहरूले गिलास छत सामना गर्न सक्छन् । गिलास छत भनेको एक निश्चित सीमा पछि, काममा प्रगति रोकिन्छ ।

महिला कर्मचारीहरूले प्रायः यो गिलास छतको सामना गर्छन् । यो सम्भव छ कि टाढाका कर्मचारीहरूले पनि यस गिलास छतको सामना गर्न सक्छन् । राम्रो कामको साथसाथै, सहकर्मी र उच्च अधिकारीहरूसँगको सम्बन्ध पनि जागिर वृद्धि र पदोन्नतिको लागि महत्त्वपूर्ण छ । त्यसैले कार्यालयबाहिर काम गर्नेहरुको प्रगति प्रभावित हुन सक्छ ।

त्यसोभए, घरबाट काम मार्फत काम ठीकसँग भइरहेको छ ? घरबाट काम गर्ने धेरै व्यक्तिहरूको लागि, जवाफ 'हो' हो । तर त्यहाँ मानिसहरू पनि छन् जोसँग छिटो इन्टरनेट जडान छैन वा घरमा कम ठाउँ छ र गोपनीयताको कमी छ, तिनीहरूका लागि यो तनावपूर्ण छ । यसले जनताको रोजगारी प्रगतिमा नकारात्मक असर पर्ने खतरा छ ।

अझै पनि धेरै कम्पनीहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूले घरबाट इमानदारीपूर्वक काम गर्दैनन् भन्ने शंका गर्छन् । तर यी समस्याको समाधान खोजी यो विधिलाई सफल बनाउन धेरै काम गर्न बाँकी छ र यसलाई नियन्त्रण गर्न नयाँ नियम र नियमहरू पनि आवश्यक छ ।

-बिबिसीबाट

सम्बन्धित खबर

पढ्नै पर्ने

लोकप्रिय

भर्खरै