- २०८३ कार्तिक २६ बिहीबार
काठमाडौँ । ग्लोबल फरेस्ट वाचको अनुसन्धान अनुसार कोप२६ जलवायु शिखर सम्मेलनमा गरिएका वाचाहरू उल्ट्याइँदै छन् । गत वर्ष स्विट्जरल्याण्डको क्षेत्रफल बराबरको जङ्गल काटिएको थियो । सन् २०२२ मा हरेक मिनेटमा ११ फुटबल मैदान बराबरको वन क्षेत्र हराउँदै गएको छ ।
यस सूचीमा ब्राजिल सबैभन्दा अगाडि रहेको पाइएको छ, जसले विश्वलाई प्राप्त हुने कुल अक्सिजनको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा दिन्छ । इन्डोनेसियाबाट भर्खरै राम्रो खबर आएको छ, इन्डोनेशियामा वन विनाशको दरमा निकै तीव्र कमी आएको छ ।
वास्तवमा २०२१ मा ग्लासगोमा भएको कोप २६ जलवायु शिखर सम्मेलनमा रुख कटान रोक्न र २०३० सम्ममा बढीभन्दा बढी रुख रोप्ने सहमति भएको थियो । वन सम्बन्धी यो घोषणापत्रमा सय देशका नेताहरुले हस्ताक्षर गरेका थिए । संसारको ८५ प्रतिशत वन यी देशहरूमा छन् ।
सन् २०१४ मा पनि यस्तै सम्झौता भएको थियो, जुन असफल भएको थियो । हालैका अनुसन्धानका अनुसार सन् २०२१ मा भएको सम्झौता पनि असफल भएको देखिएको छ ।
अनुसन्धानका अनुसार वनको अन्त्य वा रुख कटानका कारण ग्लोबल वार्मिङ र जैविक विविधताको जोखिम बढ्दै गएको छ । ब्राजिल, कंगो र इन्डोनेसियाका जंगलहरूले कार्बन जस्ता हरितगृह ग्यासहरू ठूलो मात्रामा अवशोषित गर्छन् । यस्तो अवस्थामा यी देशहरूमा रुख काट्दा अवशोषित कार्बन वायुमण्डलमा फैलिनेछ । यसले तापमान द्रुत रूपमा बढ्नेछ ।
वनमा गरिएको नयाँ अनुसन्धान अनुसार सन् २०२१ को तुलनामा २०२२ मा १० प्रतिशत बढी वन नष्ट भएको छ । २०२२ मा ४० लाख हेक्टेयर (लगभग १६,००० वर्ग माइल) भन्दा बढी रुखहरू जलेका थिए । यसले २.७ गिगाटन कार्बन डाइअक्साइड (CO2) जारी गर्यो । यो वृद्धि भारतको कुल जनसंख्या द्वारा गरिएको CO2 उत्सर्जन बराबर हो । उही समयमा, विश्वव्यापी वन विनाश ३.६ प्रतिशत ले बढ्यो ।
ग्लोबल फरेस्ट वाचका अनुसार सन् २०३० सम्ममा हामीले रुख काट्न रोक्न सक्ने छैनौँ । किनभने २०२२ मा १० लाख हेक्टरभन्दा बढी वन काटिएको थियो । यो २०३० को शून्य वन विनाश स्तर भन्दा धेरै हो ।
ब्राजिलमा विश्वमा सबैभन्दा धेरै वर्षा वनहरू छन् । त्यहाँ वन विनाशको दर पनि उच्च छ । सन् २०२२ मा ब्राजिलमा नै रुख काट्ने क्रम १४ प्रतिशतले बढेको थियो । त्यस्तै, ब्राजिलको अमेजनमा विगत ३ वर्षमा वन फँडानी दर दोब्बर भएको छ । यो मात्र विश्वको कुल वन क्षेत्रको ४० प्रतिशत हो ।
