- २०८३ कार्तिक २६ बिहीबार
बर्लिंगटन । लगभग ४ लाख वर्ष पहिले, ग्रीनल्याण्डको ठूलो भाग बर्फ-मुक्त थियो । टापुको उत्तरपश्चिमी हाईल्याण्डहरूमा स्क्रबी टुन्ड्राले सूर्यको किरणहरूको आनन्द लिने गर्दथ्यो । ग्रिनल्याण्डको दक्षिणी भागमा स्प्रस रूखहरूको जंगल, कीराहरूले गुञ्जाएको थियो । त्यतिबेला विश्वको समुन्द्री सतह धेरै माथि थियो, आजको सतहबाट २० देखि ४० फिट माथि । विश्वभर आज करोडौं मानिसको बसोबास रहेको भूमि यसअघि पानीमा डुबेको थियो । वैज्ञानिकहरूले पनि ग्रीनल्याण्डको बरफ विगत लाखौं वर्षमा कहिले गायब भयो, तर यो कहिले हराएको हो भनेर निश्चित रूपमा भन्न सक्दैनन् ।
जर्नल साइन्समा गरिएको नयाँ अध्ययनमा, अनुसन्धानकर्ताहरूले शीत युद्धको समयमा ग्रीनल्याण्डको बरफ लगभग एक माइल बाक्लो खण्डबाट निकालिएको जमेको माटो प्रयोग गरेर मिति निर्धारण गरेका छन् । समय लगभग ४ लाख १६ हजार वर्ष पहिले, जसमा ठूलो मात्रामा बरफ-रहित अवस्थाहरू १४ हजार वर्षसम्म रहेको थियो । त्यस समयमा, पृथ्वी र यसको प्रारम्भिक मानवहरू २.५ मिलियन वर्ष पहिले बरफको पानाहरूले उच्च अक्षांशहरू ढाकेको सबैभन्दा लामो अन्तर-हिमानव अवधिबाट गुज्रिरहेका थिए । त्यो प्राकृतिक तापक्रमको लम्बाइ, परिमाण र प्रभावहरूले हामीलाई पृथ्वीलाई बुझ्न मद्दत गर्न सक्छ जुन आधुनिक मानवहरूले अब भविष्यको लागि निर्माण गरिरहेका छन् ।
बरफ मुनि संरक्षित संसार
जुलाई १९६६ मा, अमेरिकी वैज्ञानिकहरू र अमेरिकी सेनाका इन्जिनियरहरूले ग्रीनल्याण्डको बरफको पाना उत्खनन गर्न छ वर्षको प्रयास पूरा गरे । ड्रिलिंग क्याम्प सेन्चुरीमा भएको थियो, सेनाको सबैभन्दा असामान्य आधारहरू मध्ये एक यो आणविक संचालित थियो र ग्रीनल्याण्ड बरफ पानामा खनेका सुरुङहरूको श्रृंखलाबाट बनेको थियो । उत्तरपश्चिमी ग्रीनल्याण्डमा ड्रिल साइट तटबाट १३८ माइल थियो र ४५६० फिट बरफले गाडिएको थियो । एकपटक तिनीहरू बरफको फेदमा पुगेपछि, टोलीले तल जमेको, चट्टानी माटोमा १२ फिट थप ड्रिलिङ जारी राख्यो ।
१९६९ मा, क्याम्प सेन्चुरीका भूभौतिकविद् विली डान्सगार्डको आइस कोरको विश्लेषणले पहिलो पटक पृथ्वीको जलवायु विगत १२५,००० वर्षमा कसरी नाटकीय रूपमा परिवर्तन भएको छ भन्ने विवरण प्रकट गर्यो । विस्तारित चिसो हिमनदी अवधिहरू जब बरफ द्रुत रूपमा विस्तार भयो, जब बरफ पग्लियो र समुद्रको सतह बढ्यो, विश्वभरका तटीय क्षेत्रहरूमा बाढी आयो । लगभग ३० वर्षको लागि, वैज्ञानिकहरूले क्याम्प सेन्चुरीको १२ फिट जमेको माटोमा थोरै ध्यान दिए ।
एउटा अध्ययनले बरफको पाना मुनि रहेको चट्टानलाई बुझ्न ढुङ्गाहरूको विश्लेषण गर्यो । अर्को चाखलाग्दो रूपमा जमेको माटोले आजको भन्दा धेरै तातो समयको प्रमाण सुरक्षित गरेको सुझाव दिइएको थियो । तर सामग्रीको समय अनुमान गर्ने कुनै तरिका थाहा नहुदा थोरै मानिसहरूले मात्र यी अध्ययनहरूमा ध्यान दिए । १९९० को दशकसम्म, जमेको माटो कोर गायब भयो । धेरै वर्ष पहिले, डेनिस अन्वेषकहरूले कोपेनहेगन फ्रिजरमा गहिरो गाडिएको हराएको माटो भेट्टाए र यो अद्वितीय जमेको जलवायु संग्रहको विश्लेषण गर्न अन्तर्राष्ट्रिय टोली गठन गरिएको थियो ।
प्राचीन चट्टानहरू, ट्विगहरू र माटो समय
अन्धकारमा तलछटको केन्द्रबाट काटिएको नमूनाको तयारी र विश्लेषण गरिसकेपछि सामग्रीले सूर्यको किरणको अन्तिम एक्सपोजरको सही मेमोरी कायम राख्यो, अनुसन्धानकर्ताहरूलाई उत्तरपश्चिमी ग्रीनल्याण्डलाई ढाक्ने बरफको पाना आज लगभग एक माइल बाक्लो ४ लाख २४ हजार देखि ३ लाख ७४ हजार बर्ष पहिलेको बीचमा हराएको थियो ।
बरफको पाना कहिले पग्लियो भन्ने कुरा अझ सही रूपमा निर्धारण गर्न एक प्रविधि प्रयोग गरियो । समयको साथमा, खनिजहरूले ऊर्जा भण्डारण गर्छन् र रेडियोधर्मी तत्वहरू जस्तै यूरेनियम, थोरियम र पोटासियमको रूपमा विकिरण छोड्थे । तलछट जति लामो समयसम्म गाडिन्छ, फँसिएको इलेक्ट्रोनको रूपमा बढी विकिरण जम्मा हुन्छ । प्रयोगशालामा, विशेष उपकरणहरूले प्रकाशको रूपमा ती खनिजहरूबाट उत्सर्जित ऊर्जाको स-साना टुक्रा मापन गरिन्छ ।
त्यो सङ्केत कति लामो समयसम्म गाडिएको थियो भनेर गणना गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ, किनकि सूर्यको किरणको अन्तिम एक्सपोजरले फँसेको ऊर्जा छोडेको थियो । भर्मन्ट युनिभर्सिटीमा पल बर्मनको प्रयोगशालाले एल्युमिनियम र बेरिलियमको दुर्लभ रेडियोएक्टिभ आइसोटोपहरू प्रयोग गरेर अन्तिम पटक नमूना सतहको नजिकै फरक तरिकाले निर्धारण गर्यो । यी आइसोटोपहरू हाम्रो सौर्यमण्डलबाट धेरै टाढा पृथ्वीमा चट्टानहरू हान्दा ब्रह्माण्डीय किरणहरू सिर्जना हुन्छन् । प्रत्येक आइसोटोपको फरक आधा-जीवन हुन्छ, यसको मतलब यो गाड्दा विभिन्न दरहरूमा क्षय हुन्छ ।
एउटै नमूनामा दुवै आइसोटोपहरू नाप्दै, हिमनदी भूवैज्ञानिक ड्र्यू क्राइस्टले १४ हजार वर्षभन्दा कम पहिले जमिनको सतहमा पग्लिएको बरफले अवशेषहरू पत्ता लगाउन सक्षम भए । बेन्जामिन केसेलिङद्वारा सञ्चालित आइस शीट मोडेलहरू समावेश गर्दै ४ लाख १६ हजार वर्षअघि बरफमुक्त थियो भन्ने निषकर्षमा पुगेका थिए ।
ग्रीनल्याण्डको बरफको पाना त्यतिबेला उल्लेखनीय रूपमा संकुचित भएको देखाउँछ । कम्तिमा, त्यो अवधिमा बरफको किनारा धेरै जसो टापुको वरिपरि दशौंदेखि सयौं माइलसम्म पछि हट्यो । त्यो पग्लने बरफको पानीले विश्वव्यापी समुद्री सतह कम्तिमा ५ फिट र सायद आज २० फिट माथि बढेको छ ।
भविष्यको लागि चेतावनी
ग्रीनल्याण्ड बरफको पाना मुनिको पुरातन पर्माफ्रोस्टले आउने समस्याको चेतावनी दिन्छ । एमआइएस ११ इन्टरग्लासिकलको समयमा, पृथ्वी न्यानो थियो र बरफको पानाहरू उच्च अक्षांशहरूमा सीमित थिए, धेरै आज जस्तै । वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको स्तर लगभग ३० हजार वर्षसम्म प्रति मिलियन २६५ र २८० भागहरू बीच रह्यो । एमआइएस ११ सूर्यको वरिपरि पृथ्वीको परिक्रमाको आकारले आर्कटिकमा पुग्ने सौर्य विकिरणको प्रभावका कारण धेरैजसो अन्तरग्लासियलहरू भन्दा लामो समय टिक्यो ।
यी ३० सहस्राब्दीहरूमा, कार्बन डाइअक्साइडको त्यो स्तरले ग्रीनल्याण्डको अधिकांश बरफ पग्लन पर्याप्त गर्मी उत्पन्न गर्यो । आज, हाम्रो वायुमण्डलले एमआइएस ११ को तुलनामा १.५ गुणा बढी कार्बन डाइअक्साइड समावेश गर्दछ, लगभग ४२० भाग प्रति मिलियन, एक एकाग्रता जुन हरेक वर्ष बढेको छ । कार्बन डाइअक्साइडले तातोलाई जालमा पार्छ, जसले ग्रहलाई न्यानो बनाउँछ । वायुमण्डलमा यसको अधिकताले ग्लोबल वार्मिङ निम्त्याउँछ, जसरी विश्व अहिले साक्षी छ । पछिल्लो दशकमा, हरितगृह ग्यास उत्सर्जन बढ्दै गएपछि आठ सबै भन्दा बढी गर्मी बर्ष अनुभव गरेका छन् ।
धेरै शहरहरू डुब्नेछन्
प्रारम्भिक तथ्याङ्कको आधारमा जुलाई २०२३ ले रेकर्डमा सबैभन्दा तातो हप्ता देखेको छ । यस्तो गर्मीले बरफका पानाहरू पग्लन्छ, र बरफको हानिले ग्रहलाई अझ बढी न्यानो बनाउँछ किनभने कालो चट्टानहरूले सूर्यको किरण सोस्छन् जुन एक पटक चम्किलो सेतो बरफले प्रतिबिम्बित हुने थियो । भोलि सबैले जीवाश्म इन्धन जलाउन बन्द गरे पनि वायुमण्डलमा कार्बनडाइअक्साइडको स्तर हजारौंदेखि दशौं हजार वर्षसम्म माथि रहनेछ ।
यो किनभने कार्बन डाइअक्साइड माटो, बोटबिरुवा, समुद्र र चट्टानमा पुग्न लामो समय लाग्छ । जबसम्म मानिसहरूले वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको एकाग्रतालाई नाटकीय रूपमा कम गर्दैनन्, हामीसँग ग्रीनल्याण्डको विगतबाट भएका प्रमाणहरूले टापुको लागि ठूलो मात्रामा बरफ-रहित भविष्यको सुझाव दिन्छ । हामीले कार्बन उत्सर्जन कम गर्न र वायुमण्डलमा पहिले नै रहेको कार्बनलाई अलग गर्नका लागि जे पनि गर्न सक्छौं भने थप ग्रीनल्याण्ड बरफ बाँच्ने सम्भावना बढ्नेछ । वैकल्पिक संसार हो जुन एमआइएस ११ जस्तो देखिन सक्छ । अझ यसको चरम रुप एक गर्म पृथ्वी, पग्लिदै गएका बरफको पानाहरू, बढ्दो समुद्री स्तरले तटीय शहरहरु अमेरिकाको मियामी, भारतको मुम्बई र इटालीको भेनिस जस्ता शहरहरु पानीमा डुब्न सक्छन् ।
