- २०८३ कार्तिक २९ आइतबार
काठमाडौँ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले गत हप्ता मस्कोको प्रसिद्ध रेड स्क्वायरमा आयोजित एक भव्य समारोहमा युक्रेनको चार ठूला भूभाग रुससँग गाभिएपछि यस्तो बताए । उनले भनेका छन्– विजय हाम्रो हुनेछ ! तर वास्तविक संसारमा अवस्था बिल्कुल फरक देखिन्छ।
पुटिनले पूर्वी युक्रेनको भूभाग रुससँग गाड्न अवैध सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका छन् । तर युक्रेनी सेनाले रुसले कब्जा गरेको क्षेत्रमा अगाडि बढिरहेको छ ।
सयौं रुसी युवा युद्ध लड्न सेनामा भर्ना हुनुको सट्टा रुसबाट भागेको देखिन्छ। र युद्ध क्षेत्रको अवस्था यति खराब हुँदै गइरहेको छ, पुटिन र उनका समर्थकहरूले आफ्नो लक्ष्य परिवर्तन गरिरहेको देखिन्छ ।
यो संघर्षको उद्देश्य युक्रेनलाई नाजी विचारधारामा विश्वास गर्नेहरूबाट मुक्त गर्नु र रुसी भाषा बोल्ने मानिसहरूको सुरक्षा गर्नु थियो भनी यसअघि दाबी गरिएको थियो । तर अहिले यो सङ्घर्षलाई पश्चिमाविरुद्ध अस्तित्वको लडाइँ देखाउने प्रयास भइरहेको छ ।
पुटिन आफ्नै जालमा फसे
रुसी समाचार वेबसाइट रिडल रसियाका सम्पादक एन्टोन बारब्सिनले आफू "अन्धकारमा" रहेको स्वीकार गरेका छन् । यस्तो देखिन्छ कि पुटिनले वास्तवमा भइरहेको सबै कुरा देख्न सक्षम छैनन् । बारब्शिनले युक्रेनलाई बलियो पश्चिमी समर्थन र युक्रेनी प्रतिरोधले पुटिनलाई छक्क पारेको स्वीकार गरे ।
रुसमा विगत २० वर्षदेखि सत्तामा रहेका पुटिन अहिले ७० वर्षका भइसकेका छन् । तर उनी आफ्नै प्रणालीको सिकार भएको देखिन्छ । उनको तानाशाही मनोवृत्तिले उनलाई महत्त्वपूर्ण गुप्तचर जानकारीबाट टाढा राखेको छ ।
विश्लेषक फर्म आर पोलिटिकका प्रमुख तात्याना स्टेनोवायाले यस स्थितिको व्याख्या गर्दै यसो भनिन्, "तपाईले उनीहरूको विचारलाई चुनौती दिन सक्नुहुन्न ।"
उनी भन्छिन्, "पुटिनसँग काम गर्ने सबैलाई विश्व र युक्रेनप्रतिको उनको दृष्टिकोण थाहा छ, र उनको अपेक्षाहरू बुझ्छन् । उनीहरूले पुटिनको दृष्टिकोणको विपरीत हुने जानकारी दिन सक्दैनन् । र यसरी यो प्रणाली चल्छ।"
पुटिनको नजरमा संसार
पुटिनले रुसी शक्तिको केन्द्र क्रेमलिनबाट आफ्नो भर्खरैको भाषणमा नयाँ विश्व व्यवस्थाको आफ्नो दृष्टिकोण राखेका छन् । यस नयाँ विश्वव्यापी व्यवस्थामा, रुस एक शक्तिशाली देश हो, जसलाई पश्चिमी संसारले सम्मान गर्न बाध्य पारेको छ र युक्रेन फेरि रुसको अधीनमा छ । र युक्रेन यो प्रणालीलाई जमीनमा राख्न पुटिनको रणभूमि हो ।
पुटिनको महत्वाकांक्षा भ्रामक लाग्न सक्छ, तर उनी पछि हट्ने स्थितिमा देखिँदैनन् ।
एन्टोन बारबाशिन स्वीकार्छन्, "रूसी सरकारका योजनाहरू जमिनमा काम गर्दैनन् । र यस्तो देखिन्छ कि पुटिनसँग आफ्ना जनतालाई युक्रेनको युद्धमा फ्याँक्ने बाहेक अरू कुनै योजना छैन । उहाँको आशा यही बिन्दुमा छ ।" उनीहरूले संख्याका साथ युक्रेनको प्रगतिलाई रोक्न सक्ने आश्वासन दिएको देखिन्छ ।
युद्ध गर्न बाध्य पारिदै
मानिसहरूलाई लगभग जबरजस्ती युद्धमा फ्याँक्नु आफैमा ठूलो परिवर्तन हो । पुटिनले आफ्नो आक्रमणलाई ‘विशेष सैन्य अभियान’ भनेका छन् । र यो एक सीमित र अल्पकालीन संघर्ष हो भनेर देखाउँछ । जबसम्म अभियानले प्रत्यक्ष रूपमा मानिसहरूलाई असर गरिरहेको थिएन, धेरै रूसीहरूले यो तर्कलाई सहमत र समर्थन गरे ।
तर रूसी सेनाको आरक्षित सेना परिचालन गर्ने निर्णय पछि, जनताको लागि यो युद्धको अर्थ परिवर्तन भएको छ । अहिलेसम्म टाढाको घटना भएको घटना अहिले निकै नजिक र व्यक्तिगत जोखिममा परिणत भएको छ । रुसका स्थानीय नेताहरूले पुरानो सोभियत नेताहरूको रेखामा मानिसहरूलाई सेनामा भर्ती गर्न खोजिरहेका छन् ।
एन्टोन बारबासिन भन्छन्, "यो ठूलो घटना हो । रुसका अधिकांश मानिसहरूका लागि युद्ध केही हप्ता अघि मात्र सुरु भएको थियो । प्रारम्भिक महिनाहरूमा मरेका मानिसहरू सीमा क्षेत्र र साना ठाउँका थिए। तर व्यापक सैन्य परिचालनले त्यो परिवर्तन गर्नेछ र कफिनहरू मस्को र सेन्ट पिटर्सबर्गमा आउनेछन् ।"
'धेरै खराब' अवस्था
परिचालन गर्ने निर्णय भएदेखि नै सामाजिक सञ्जालमा प्रारम्भिक परिचालनको क्रममा सीमामा नपठाइएका नयाँ सैनिकका श्रीमती र आमाका पोष्टहरु देखिन थालेका छन् ।
यी मध्ये केही पोष्ट र भिडियोहरू स्वयम् रुसी युवाहरूले पठाएका छन्, जसले युद्धको खराब अवस्था देखाउँछ । भिडियोमा खुलासा भएको जानकारीमा खराब खाना, पुराना हतियार र चिकित्सा सुविधाको अभाव देखिएको छ ।
महिलाहरूले पुरुषहरूलाई जुत्ता लगाउन र घाउमा बाँध्न ब्यान्डेज लगाउन सेनेटरी तौलिया पठाउने कुरा गरिरहेका छन् ।
किर्स्क नामक रुसी क्षेत्रका गभर्नरले धेरै सेनाको अवस्था अत्यन्तै खराब रहेको र धेरै ठाउँमा सैन्य कपडाको पनि अभाव रहेको बताएका छन् । यो जानकारी बाहिर आउँदा, पुटिनको दावी जसमा उनले रूसी सेनालाई एक पेशेवर सैन्य बलमा परिणत गर्ने कुरा गरेका थिए, जसमा देशभक्त नागरिकहरूले सेवा गर्न चाहन्छन् ।
तर, अहिले अधिकांश सैनिकका श्रीमती सेनासँगै उभिएको देखिन्छ ।
एन्टोन बारब्सिनले यस हप्ता ट्वीट गर्दै लेखेका छन्, "हामी अहिले यस्तो स्थितिमा छौं, जहाँ अधिकांश रूसी समुदायले 'युक्रेनमा नाटोको सामना गर्ने रुस ठूलो शक्ति हो ।' र अगाडिका सिपाहीहरूलाई मोजा, ब्यान्डेज र टूथब्रस पठाउनु देशभक्तिको संकेत हो ।"
सेन्सरशिपको अन्त्य
तर सैन्य परिचालनमा कठिनाइ र रुसी सेनालाई अप्ठ्यारो परेपछि अन्य रुसी सेलिब्रेटीले पनि खुलेर बोल्न थालेका छन् । उदारवादी तत्वहरूले युक्रेनमा भएको आक्रमणको निन्दा गर्दा उनी पक्राउ परे र जेलमा परे । यस्ता धेरै व्यक्ति अझै जेलमा छन् ।
यो अभियानलाई युद्ध भन्नु पनि गैरकानुनी हो । शब्द अब क्रेमलिन समर्थकहरू बीच सामान्य भएको छ । तर रुसको सैन्य कमाण्डको आलोचना जारी छ ।
सांसद एन्ड्रे कार्तपोलोभले यस हप्ता रक्षा मन्त्रालयलाई रुसले सामना गर्ने चुनौतीहरूको बारेमा झूट बोल्न बन्द गर्न भने किनभने मानिसहरू मूर्ख छैनन् । रुसी शासक स्टालिनको पालामा ‘कायर’ र ‘अक्षम’ जनरललाई दण्डित गरिएको आरटी टिभीकी सम्पादक मार्गरिटा सिमोन्यान बताउँछिन् ।
तर हाल यस आक्रमणको सार्वजनिक रूपमा प्रश्न गरिएको छैन, न त पुटिनलाई प्रश्न गरिएको छ । सैन्य परिचालनको विरोध गर्नेहरू भाग्न खोजिरहेका छन् । कोही देश छाड्न खोजिरहेका छन्। कोही लुकेर बसेका छन्। तर हामीले कुनै किसिमको राजनीतिक विरोध भड्किएको देखेका छैनौं ।
तर यो अवस्था परिवर्तन हुन सक्छ, यदि रूसी सरकारले लगातार पराजयको बाबजुद सेनालाई पठाउन जारी राखेको छ ।
पुटिनले देखाउनुपर्छ कि उसले कुनै न कुनै प्रकारको जित हासिल गरिरहेको छ ।
पश्चिमसंग "पवित्र" युद्ध
तर, पुटिनले यो हप्ता रुससँग गाभिएका क्षेत्रको अवस्था अशान्त रहेको बताए । तर रुसको असफलताका लागि पश्चिमी देशहरूलाई सामूहिक रूपमा जिम्मेवार बनाउने प्रयास भइरहेको छ । रुसी राज्यका मिडिया एङ्करहरूले युक्रेनको भूभाग कब्जा गर्नुलाई ठूलो घटनाका रूपमा देखाउँदै देशलाई युद्धको लागि तयार पारिरहेका छन् ।
यस्तै एक एंकर भ्लादिमिर सोलोभ्योभले भनेका छन्, "हामी शैतानसँग युद्धमा छौं, तिनीहरू यो भन्दा कम छैनन् ।" उनी भन्छन्, "यो युक्रेनको बारेमा होइन ।" पश्चिमको उद्देश्य स्पष्ट छ - सरकार परिवर्तन र रुसको खण्डीकरण ताकि रुसको अस्तित्व समाप्त होस् ।
भ्लादिमिर पुटिनले यो सत्यलाई स्वीकार गरे । र यस कारणका लागि यो कमजोरीको क्षण हो, रूसको लागि खतराको क्षण । यो युद्ध रूस र पुटिन दुवैको अस्तित्वको प्रश्न हो, त्यसैले यसलाई जित्नै पर्ने अवस्थामा रहेको छ ।
अहिले यस्तो देखिन्छ कि पुटिनले यो रुसी साम्राज्यको अन्तिम लडाई र पश्चिमसँगको फराकिलो युद्धको रुपमा बुझिएको छ ।
