विद्यार्थीले पढाइ र राजनीति सँगसँगै लैजानुपर्छ – यशु लामा, विद्यार्थी नेता

खरीबोट

विद्यार्थी नेता यशु लामा

यशु लामा पशुपति क्याम्पसबाट समाजशास्त्रमा डिग्री पास र कानुन तेस्रो वर्ष सकेर राजनीतिमा पनि उत्तिकै सक्रिय छिन् । लामा अनेरास्ववियू सचिवालय सदस्य तथा विदेश विभाग प्रमुख समेत रहेकी छिन्  । विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय रहेकी लामासँग खरीबोट डटकमका लागि कविता घिमिरेले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश  :

२०४४ सालमा काभ्रेको चौरी देउरालीमा आमा धावा डोल्मा र बाबु कृष्णध्वज लामाकी कान्छी छोरीको रुपमा जन्मिएकी हुन् यशु लामा । बाल्यावस्थामा दुई घण्टा टाढाको बाटो हिँडेर स्कुल जीवन बिताएकी उनले गाउँमा हुर्किने सामान्य बच्चाजस्तै आफ्नो बाल्यावस्था बिताइन् । सानोमा घाँस, दाउरा गर्दै, खेल्दै, उफ्रिँदैमा गाउँका केटाकेटीजस्तै उनको बाल्यावस्था बित्यो ।

उनी सानो छँदा  एकदमै चञ्चले स्वभावकी रहेको बताउँछिन् । त्यतिबेला उनलाई नाच्न खूबै आउँथ्यो रे ! उनी भन्छिन्, ‘सानो बेलाको त्यो नाच्ने बानी मलाई अझ सम्झना छ ।’ प्रायः सबै जनजीवनको प्रारम्भमा हुने बालसुलभहरु हुन् यशुले भोगेका पनि । जीवनयात्रा अगाडि बढ्ने क्रममा उनी कसरी राजनीतिमा लाग्नपुगिन्, त्यो भने निकै रोचक छ ।

राजनीतिक यात्रा

यशु सानै उमेरबाट राजनीतिक यात्रामा हिँडेको बताउँछिन् । उनका अनुसार ११ वर्षकै उमेरबाट राजनीति सुरु गरेकी थिइन् उनले । त्यतिबेला उनले बुझेको राजनीति र अहिले उनले भोगेको राजनीतिमा आकाशपाताल फरक रहेको स्वयं उनी स्वीकार्छिन् । खासमा उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि नै राजनीतिमय भएकाले यशुमा त्यसको प्रभाव परेको थियो । उनी भन्छिन्, ‘थाहा नै नभई एमालेको झण्डा उठाएँ, घरमा राजनीति  नगर् भन्ने अवस्था नै थिएन ।’ यशु एमालेसम्बद्ध राजनीति गर्छिन् । सानै उमेरमा चासो र रोचक लागे पनि आजकल भने यशुलाई राजनीति निकै गाह्रो र चुनौतीपूर्ण लाग्नथालेको छ । तर यसैबाट विश्व बुझ्न सकिने भएकाले उनी राजनीतिलाई समाजसेवाको एउटा महत्वपूर्ण पाटोका रुपमा लिन्छिन् ।

यशुले बुझेको राजनीति

सानो उमेरमा राजनीतिमा सम्बद्ध यशुले जीवनमा धेरै संघर्ष गरेकी छिन् । काठमाडौं बसाइका क्रममा उनले जीवन र राजनीति बुझेकी रहिछन् । पढाइ र राजनीति यशुका लागि त्यतिबेला आवश्यकता र रुचिको पाटो थियो भने त्यसलाई व्यवस्थित गर्न भने उनलाई निकै गाह्रो भएको थियो । आधुनिक युगमा पनि कतिपय मान्छेको चेतनाको स्तर कम भएको उनको बुझाइ छ । समाजमा सचेत भनेकै विद्यार्थी भएकोले उनलाई विद्यार्थी जीवनबाटै राजनीति गर्नुपर्छ भन्ने सोच पलायो । सचेत मान्छेले गर्ने राजनीतिले समाजलाई सही मार्गमा डोर्‍याउने उनको भनाइ छ ।

सोही कारण उनी राजनीतिलाई समाजसेवा गर्ने उत्कृष्ट माध्यमका रुपमा लिन्छिन् । समाजमा छिटो परिवर्तन गर्नसक्ने माध्यम भएकाले पनि राजनीति गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ । राम्रो शासनसत्ता चलाउन शिक्षित वर्ग नै पुग्नुपर्ने उनलाई लाग्छ । सोही कारण उनी विद्यार्थीलाई पढाइ र राजनीति सँगै लैजान उत्प्रेरित गर्छिन् । लामाले पशुपति क्याम्पसबाट समाजशास्त्रमा डिग्री पास गरेकी छिन् भने कानुनमा तेस्रो वर्ष सकेकी उनी राजनीतिमा पनि उक्तिकै सक्रिय छिन् । उनी अनेरास्ववियु सचिवालय सदस्य तथा विदेश विभाग प्रमुख समेत रहेकी छिन् ।

महिला किन पछाडि परे ?

लामा समाज पितृसत्तात्मक सोचले अगाडि बढिरहेको कारण नै महिला पछाडि पर्नुपरेको जिकीर गर्छिन् । उनी महिलाको सुरक्षाको निम्ति पुरुषलाई अगाडि सार्ने गरेको उदाहरण दिँदै भन्छिन्, ‘हरेक क्षेत्रमा महिलाहरुलाई विभेद गरिएको छ । जसले गर्दा महिलाहरु पछाडि परेका छन् ।’ त्यस्तै उनी पुरुषले गरेका ठूला कामसँग महिलाको कामको तुलना गर्ने हाम्रो समाजको मनोविज्ञानलाई पनि दोष दिन्छिन् । यसबाहेक पढेलेखेकै मान्छेको पनि महिलालाई गर्ने व्यवहार ठीक नभएको उनलाई लाग्छ । ‘श्रीमतीलाई सहयोग गर्दा पढेलेखेकै मान्छेले जोइटिङ्ग्रे भन्ने हाम्रो समाज हामीले चाहेजस्तो बन्न समय लाग्छ नि !’, उनी भन्छिन् ।  त्यस्तै पुरुषको स्वामित्वमा सम्पत्ति रहनु पनि महिला पछाडि पर्नुको एउटा कारण रहेको उनको ठम्याइ छ ।

‘पर्सनल लाइफ’का उतारचढाव

काठमाडौं बसाइका प्रारम्भका दिनहरु सम्झिँदा त्यो समय उनका लागि दुःखदायी रहेको उनी बताउँछिन् । योभन्दा नि ठूलो दुःख त गत वर्ष काभ्रेमा भएको बस दुर्घटनामा परेर बाँच्न सफल हुँदा यशुले आफूसँगै यात्रामा रहेकी दिदीको मृत्यु सहन बाध्य हुनुपर्यो । त्यसो त यशुसँग खुसीका पलहरु पनि छन् । पहिलो पटक हलमा गएर पहिलो फिल्म ‘पराई घर’ हेर्दा उनलाई औधी खुसी लागेको थियो । ‘घामपानी’ हेरेपछि भने उनलाई फिल्मप्रति रुचि जाग्न छोड्यो । आजकल उनी हल जानुको सट्टा युट्युबबाटै कलाकारको अन्तर्वार्ता सुन्छिन् । गीतसंगीत सुन्न र गाउन यशुलाई मन पर्छ ।

सम्बन्धित समाचार

इलामदेखि बैतडीसम्म पुगेका महिलाका पुरुष डाक्टर

काठमाडौँ । जागेश्वर गौतम २०१९ सालमा पर्वत जिल्लाको मोदी गाउँपालिका ७ मा आमा कला गौतम र बाबु टिकाराम गौतमका दोस्रो सन्तानको रुपमा जन्मिएका हुन् । ६ वर्षको उमेरदेखि स्कुल जानथालेका

रोहिंग्याहरुलाई नेपालमा भित्र्याउने डिजायन अनुसार समाचार प्रवाह भएको छ : बसन्त महर्जन, बौद्ध धर्म विज्ञ

विक्रम सम्वत ५० को दशकमा संचार कर्ममा रमाएका वसन्त मर्हजन मुलतः पत्रकार हुन । तर आजकल पत्रकारिता उनको सौखिन लेखन कर्ममा मात्रै सीमित भएको छ । आजकाल मर्हजनको मुख्य कर्म

विज्ञान र प्रविधिको विकास गर्न राष्ट्रिय नीति बनाउन जरुरी छ – प्रा.डा. मोतीलाल शर्मा (भुसाल) 

काठमाडौँ । आज असोज १ गते अर्थात विज्ञान दिवस । राष्ट्र निर्माणका लागि विज्ञान र प्रविधि भन्ने नारा सहित आज राष्ट्रिय विज्ञान दिवस मनाइँदैछ । २०७० साल देखि हरेक वर्ष

'सिर्जना मेरो हृदयको गीत हो, समालोचना अरुले दिएको गृहकार्य हो'

लेखक तथा समालोचक महेश पौड्यालको दोस्रो कथासंग्रह “त्यसपछि फुलेन गोदावरी” शुक्रबार काठमाडौंस्थित प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा एक समारोहबीच लोकार्पण सम्पन्न भयो । ऐश्वर्य प्रकाशनले बजारमा ल्याएको यस पुस्तकमा बीस कथाहरु समाविष्ट छन् ।